Η καλύτερη απάντηση στον φανατισμό: Φιλελευθερισμός

ω3

Από το άρθρο του Μπέρτραντ Ράσελ “The best answer to fanaticism: Liberalism” (The New York Times Magazine, 16.12.1951).

«Η ουσία της Φιλελεύθερης στάσης θα μπορούσε ίσως να συνοψιστεί σε έναν νέο δεκάλογο, με σκοπό όχι να αντικαταστήσει τον παλιό, αλλά μόνο να τον συμπληρώσει. Οι Δέκα Εντολές που, ως δάσκαλος, θα ήθελα να κοινοποιήσω, θα μπορούσαν να διατυπωθούν ως εξής:

  1. Μην νιώθεις απολύτως βέβαιος για τίποτε.
  2. Μην πιστεύεις ότι είναι αξιόλογο να παράγεις πεποιθήσεις αποκρύπτοντας τις αποδείξεις, διότι οι αποδείξεις είναι βέβαιο ότι θα έρθουν στο φως.
  3. Ποτέ μην επιχειρείς να αποθαρρύνεις τη σκέψη, επειδή είσαι βέβαιος ότι θα πετύχεις.
  4. Όταν συναντάς αντίθεση, έστω κι αν προέρχεται από τον σύζυγο ή τα παιδιά σου, προσπάθησε να την ξεπεράσεις με επιχειρήματα και όχι με την εξουσία, διότι μια νίκη βασισμένη στην εξουσία είναι μη πραγματική και απατηλή.
  5. Μη σέβεσαι την αυθεντία των άλλων, διότι πάντοτε μπορεί να βρεθούν αντίθετες αυθεντίες.
  6. Μη χρησιμοποιείς την ισχύ για να καταπνίξεις απόψεις που θεωρείς επιζήμιες, διότι αν το κάνεις οι απόψεις θα σε καταπνίξουν.
  7. Μη φοβάσαι να είσαι εκκεντρικός στις απόψεις, επειδή κάθε αποδεκτή σήμερα άποψη υπήρξε κάποτε εκκεντρική.
  8. Βρες μεγαλύτερη ευχαρίστηση στην ευφυή διαφωνία παρά στην παθητική επιχειρηματολογία, διότι, εάν αξιολογείς την ευφυία όπως εσύ, το πρώτο συνεπάγεται βαθύτερη συμφωνία από το δεύτερο.
  9. Να είσαι αυστηρά ειλικρινής, ακόμη και όταν η αλήθεια είναι άβολη, διότι είναι περισσότερο άβολο όταν επιχειρείς να την καταπνίξεις.
  10. Μη φθονείς την ευτυχία όσων ζουν σε παράδεισο ανοησίας, διότι μόνον ένας ανόητος πιστεύει ότι αυτό είναι ευτυχία».

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Συνδέσεις (28.02.2017)

Η έκρηξη της ΤΝ και οι επιπτώσεις της

Dirk Helbing, Bruno S. Frey, Gerd Gigerenzer, Ernst Hafen, Michael Hagner, Yvonne Hofstetter, Jeroen van den Hoven, Roberto V. Zicari, Andrej Zwitter, Will Democracy Survive Big Data and Artificial Intelligence?, Scientific American

Will Knight, 5 Big Predictions for Artificial Intelligence in 2017, MIT Technology Review

Matt Kapko, 2017 will be big year for AI thanks to tech giants, CIO

Sarah Zhang, China’s Rise in Artificial Intelligence, The Atlantic

Mauricio Armellini, Tim Pike, Should economists be more concerned about Artificial Intelligence?, Bank Underground

Jonathan Merritt, Is AI a Threat to Christianity?, The Atlantic

Ian Bogost, ‘Artificial Intelligence’ Has Become Meaningless, The Atlantic (νέο)

Η νηστεία και η δίαιτα

Πολύ παλιό κείμενό μου (14.03.2006), αλλά είμαι βέβαιος ότι τα ίδια θα δούμε και φέτος.

Η σκηνή είναι περσινή, αλλά είναι βέβαιο ότι σε κάποια παραλλαγή της θα τη δούμε και φέτος στην τηλεόραση, διότι ανήκει πλέον στα στερεότυπα της Σαρακοστής. Οι προσκεκλημένοι, ανάμεσά τους και διαιτολόγοι, συμφωνούν με το καταλυτικό επιχείρημα του ιερέα του πάνελ ότι, εκτός των άλλων, η νηστεία είναι και μια καλή ευκαιρία για δίαιτα. Με άλλα λόγια, η νηστεία συμπίπτει απολύτως με το ίδιον συμφέρον μας.
Κινούμενοι αντιστρόφως, αλλά πάντα στο ίδιο μήκος κύματος, οι διαιτολόγοι εξηγούν ότι η νηστεία, έστω και ολιγοήμερη, είναι όντως ευκαιρία όχι μόνο να αναζωογονήσουμε τον οργανισμό μας αλλά να μείνουμε και πιστοί στις παραδόσεις μας. Μερικοί το τραβούν ακόμη παραπέρα, ισχυριζόμενοι ότι νηστεύοντας συνδυάζουμε το τερπνόν μετά του ωφελίμου, δίχως να διευκρινίζουν, ωστόσο, αν η σωτηρία της ψυχής μας αντιστοιχεί στο τερπνόν ή στο ωφέλιμον.
Προς αποφυγή παρεξηγήσεων, επισημαίνουν επίσης ότι η νηστεία δεν είναι μέθοδος αδυνατίσματος. Αυτό αφορά την επιστήμη και γι’ αυτό υπάρχουν τα Bodyline. Ωστόσο, επιμένουν πως η αποτοξίνωση από πρωτεΐνες που ευθύνονται για την κακή χοληστερόλη και το ουρικό οξύ συνιστά ισχυρό κίνητρο για να νηστεύσουμε. Επειδή, όμως, το σαρακοστιανό διαιτολόγιο αδυνατεί να παράσχει στον οργανισμό ορισμένα χρήσιμα συστατικά, όσοι πρόκειται να νηστεύσουν πολλές μέρες θα πρέπει να συμβουλευθούν προηγουμένως ειδικό διαιτολόγο. Ο κύκλος έκλεισε.
Κατανοώ απολύτως τους διαιτολόγους. Όχι όμως και τον ιερέα. Τέτοια αβασάνιστα, εκσυγχρονιστικών προθέσεων επιχειρήματα διαποτίζουν με διαβρωτικό ωφελιμισμό τον θεολογικό λόγο. Διαπνέονται από την ίδια ευκολία που ωθεί απερίσκεπτα κληρικούς και λαϊκούς να βλέπουν την εκκλησία ως συνασπισμό συμφερόντων και οδηγεί στη μυωπική αντίληψη πως η «μάχη» θα κερδηθεί υιοθετώντας το ύφος, πρακτικές και απόψεις του «αντιπάλου». Εδράζονται στην απατηλή αντίληψη πως, έτσι ενεργώντας, η εκκλησία και τον κόσμο όλο θα κερδίσει και δεν θα ζημιωθεί την ψυχή της.
Πρωτίστως, όμως, υποδηλώνουν την αφέλεια όλων όσων απεμπολούν άκριτα καλοδουλεμένες επί αιώνες ιδέες, εν ονόματι μιας δήθεν αποτελεσματικής, δήθεν τακτικής και όχι στρατηγικής, και δήθεν προσωρινής μετάλλαξής τους. Εκτός πια κι αν δεν τις πιστεύουν πραγματικά.

Η περιπέτεια της «μυστικής ομιλίας»

Το επόμενο είναι ένα σύντομο κείμενο του 2006 σχετικά με το 20ο συνέδριο του ΚΚΣΕ που σήμανε την αποσταλινοποίηση. Έχουν περάσει έξι δεκαετίες, αλλά στην πραγματικότητα αιώνες.

 

Τον Απρίλιο του 1956, διέρρεε στον δυτικό τύπο ότι ο Ν. Xρουστσόφ είχε εξαπολύσει, στις 24 προς 25 Φεβρουαρίου, δριμύτατο κατηγορητήριο κατά του Στάλιν. Επρόκειτο για τη λεγόμενη «μυστική ομιλία» σχετικά με την «προσωπολατρεία και τις συνέπειές της» που ο τότε γραμματέας του ΚΚΣΕ είχε εκφωνήσει, κεκλεισμένων των θυρών, στα πλαίσια του 20ου Συνεδρίου. Ενώ προετοιμάζονταν να αφήσουν πίσω τους ένα μάλλον ανούσιο συνέδριο, οι σύνεδροι εμβρόντητοι άκουγαν να καταγγέλεται το πιο μυθικό πρόσωπο της εποχής τους. Άρχιζε επισήμως η «αποσταλινοποίηση».

Κολοσσιαίο γεγονός για την τότε κραταιά Σοβιετική Ένωση, άρα κολοσσιαίο για ολόκληρο τον πλανήτη. Κι όμως, θα χρειαστούν τρεις ολόκληροι μήνες μέχρι το πλήρες κείμενο να καταλήξει, μέσω της Μοσάντ και της CIA, στις σελίδες των Τάιμς της Νέας Υόρκης. Υπερβολικός χρόνος, δεδομένου ότι η «εισήγηση Xρουστσόφ» αρχίζει να διαβάζεται από τις αρχές Μαρτίου σε όλες τις κομματικές οργανώσεις, και τη γνωρίζουν ήδη οι αντιπροσωπείες των «αδελφών» κομμάτων. Πώς κρατήθηκε μυστική μια τόσο σημαντική ομιλία, την οποία γνώριζαν τόσοι πολλοί;

Προφανώς, μια αιτία ήταν η εξωφρενική λογοκρισία που απέκλειε κάθε διοχέτευση πληροφοριών εκτός της χώρας μέσω των επίσημων καναλιών. Προφανώς, επίσης, ο φόβος των συνεπειών, αφού και είχε απαγορευθεί αυστηρά η κοινοποίηση του κειμένου στο εξωτερικό και μόνο αριθμημένα αντίγραφα κυκλοφορούσαν.

Παρά ταύτα, το γεγονός ήταν πολύ σημαντικό για να αρκούν αυτές οι εξηγήσεις. Άλλωστε, τα αμέσως επόμενα χρόνια, μέλη και οπαδοί των ΚΚ διεθνώς αρνούνταν την ύπαρξη του κειμένου, βοηθούντος και του Xρουστσόφ που ισχυριζόταν ότι είχε χαλκευθεί από τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών. Έπρεπε μάλιστα να φθάσει το 1989 για να δημοσιευθεί, επί Γκορμπατσόφ, το πλήρες κείμενο  στη Σοβιετική Ένωση.

Η ελεγχόμενη αποσταλινοποίηση λειτούργησε, διότι στηρίχτηκε ακριβώς πάνω στην ουσία του σταλινισμού, πάνω στη θρησκευτική πίστη ότι μόνο εμείς κατέχουμε την απόλυτη αλήθεια και μόνον εμάς αφορά. Ένας ολόκληρος κόσμος που ήταν και ήθελε να παραμείνει κλειστός, και, που παρά το τεράστιο μέγεθός του, λειτουργούσε σαν σέκτα.

 

Συνδέσεις (06, 13, 20.02.2017)

Τραμπολογικά

Rabih Alameddine, Our Part in the Darkness, The New Yorker

Masha Gessen, In Praise of Hypocrisy, The New York Times

Bret Stephens, Don’t Dismiss President Trump’s Attacks on the Media as Mere Stupidity, Τime

David Brooks, What a Failed Trump Administration Looks Like, The New York Times

Damon Linker, Why so many conservative intellectuals became Trumpists, The Week

O Mark Zuckerberg για το μέλλον του Facebook

, Mark Zuckerberg’s theory of human history, Vox

Mark Zuckerberg, The 6,000-word letter on the future of Facebook, Recode

Η κοσμοαντίληψη του Στηβ Μπάνον

Tara Golshan, In 2014, Steve Bannon explained his worldview. This year, he helped craft a visa ban that fit it., Vox

Joshua Green, This Man Is the Most Dangerous Political Operative in America, Bloomberg 

 

Κένεθ Άροου (1921-2017)

O «κορυφαίος εν ζωή οικονομολόγος», Κένεθ Άροου (Kenneth Joseph Arrow, 23.08.1921 – 21.02.2017), πέθανε προχθές σε προχωρημένη ηλικία. Διόλου υπερβολικός  χαρακτηρισμός για τον καθηγητή του Στάνφορντ. Αναμφισβήτητα, υπήρξε εξέχον μέλος της λαμπρής, μεταπολεμικής γενιάς των οικονομολόγων που ανέδειξαν τα οικονομικά στον κορυφαίο κλάδο των κοινωνικών επιστημών, η συνεισφορά του αποτυπώθηκε σε πληθώρα επιστημονικών αντικειμένων: θεωρία της κοινωνικής επιλογής (social choice theory), θεωρία της γενικής ισορροπίας, οικονομική της πληροφορίας, οικονομικά της υγείας, οργανωσιακή οικονομική, οικονομική της καινοτομίας, χρηματοοικονομικά.

Τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Οικονομικής Επιστήμης (1971)—παραμένει μέχρι σήμερα ο νεότερος οικονομολόγος που τιμήθηκε με Νόμπελ—και με το The National Medal of Science (2004), την ανώτατη επιστημονική διάκριση στις ΗΠΑ. Περισσότερο και από τα βραβεία, η ουσιαστική αναγνώριση και επίδρασή του αποτυπώνεται σε σειρά διανοητικών επιτευγμάτων που φέρουν το όνομά του (θεώρημα του Arrow, μοντέλο των Arrow-Debreu, δείκτης της αποστροφής στην επικινδυνότητα των Arrow-Pratt).

Όπως πολλοί που βίωσαν τη Μεγάλη Κρίση του μεσοπολέμου, ο Άροου υιοθέτησε ριζοσπαστικές αριστερές απόψεις στα νιάτα του, αλλά συν τω χρόνω μετατοπίστηκε προς μετριοπαθείς, σοσιαλδημοκρατικές θέσεις. Δεν απουσίασε από καμιά προοδευτικού χαρακτήρα κινητοποίηση, η δε τελευταία πράξη του υπήρξε η συμμετοχή του στη συλλογή υπογραφών εναντίον του Τραμπ (Economists Against Trump).

16938666_254449855002089_2516980606053904094_n

Νεκρολογίες

Kevin A. Bryan, The Greatest Living Economist Has Passed Away: Notes on Kenneth Arrow Part I, A Fine Theorem

Joshua Gans, Ken Arrow: The Greatest, Digitopoly

Michael M. Weinstein, Kenneth Arrow, Nobel-Winning Economist Whose Influence Spanned Decades, Dies at 95, The New York Times

Το ιδεολογικό προφίλ του Κένεθ Άροου

Daniel B. Klein, Kenneth J. Arrow [Ideological Profiles of the Economics Laureates], Econ Journal Watch

Η ομιλία του Κένεθ Άροου στην απονομή του βραβείου Νόμπελ

Kenneth J. Arrow, General Economic Equilibrium: Purpose, Analytic Techniques, Collective Choice, Prize Lecture – Lecture to the memory of Alfred Nobel, December 12, 1972