Συνδέσεις (23.12.2016)

Το (φιλοσοφικό) βάρος της απόδειξης και η απόδειξη της απουσίας

Jimmy Akin, Who Has the Burden of Proof When Discussing God?

James W. Gray, What is the Burden of Proof?

Douglas N. Walton, Burden of Proof

Logically Fallacious Blog, Proving Non-Existence

Steven D. Hales, Thinking Tools: You Can Prove A Negative

Victor Stenger, Absence of Evidence Is Evidence of Absence

Michael Antony, Where’s The Evidence?

David Deming, Do Extraordinary Claims Require Extraordinary Evidence?

 

 

 

 

 

 

 

Advertisements

Εάν αυτό είναι η δικαιοσύνη, προτιμώ τη μητέρα μου

«Αναρχο-ελευθεριακός στην καρδιά και σοσιαλδημοκράτης στο μυαλό», ο Αλμπέρ Καμύ (07.11.1913-04.01.1960) είχε αυτοπροσδιοριστεί ως «ριζοσπάστης μεταρρυθμιστής» («réformiste radical») και όχι ως επαναστάτης.

Θυμίζω το ιστορικό μιας περιώνυμης ρήσης του. Κατά τη διάρκεια συνέντευξης τύπου στη Στοκχόλμη τις μέρες της απονομής του βραβείου Νόμπελ, τον Δεκέμβριο του 1957, ένας νεαρός Αλγερινός επετέθη στον Καμύ, καταγγέλοντας τη σιωπή του για όσα συμβαίνουν στην Αλγερία. Ο Καμύ του απάντησε: «Αυτή τη στιγμή, πετούν βόμβες μέσα στα τραμ της Αλγερίας. Η μητέρα μου μπορεί να βρίσκεται μέσα σε κάποιο από αυτά τα τραμ. Εάν αυτό είναι η δικαιοσύνη, προτιμώ τη μητέρα μου».

Τα λόγια του διαστρεβλώθηκαν. Κυκλοφόρησε ότι είπε «Ανάμεσα στη Δικαιοσύνη και τη μητέρα μου, διαλέγω τη μητέρα μου», με αποτέλεσμα να ξεσπάσει μια άγρια διαμάχη, στην οποία έβαλε το χεράκι της η Monde που τον κατηγόρησε ότι εξύμνησε την αδικία. Άλλωστε, το έδαφος ήταν πρόσφορο δεδομένου ότι πολλοί τον θεωρούσαν απολογητή της αποικιοκρατίας.

Απορούσε όποιος γνώριζε το θεατρικό του έργο «Οι Δίκαιοι» (Les Justes) που είχε δημοσιεύσει το 1949. Ο νεαρός Αλγερινός του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου έμοιαζε με τον τυφλωμένο επαναστάτη Στεπάν Φεντόροφ των «Δικαίων» που αδιαφορεί παντελώς για το αν θα χάσουν τη ζωή τους και παιδιά στη σχεδιαζόμενη βομβιστική επίθεση εναντίον του Μεγάλου Δούκα. «Δεν αγαπώ τη ζωή», θα πει ο Φεντόροφ, «αγαπώ τη δικαιοσύνη, που είναι σημαντικότερη από τη ζωή…». Τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο δεν είπε ο Καμύ στον νεαρό Αλγερινό από αυτά που απάντησαν τα μέλη της επαναστατικής ομάδας των «Δικαίων» στον Φεντορόφ.

Συνδέσεις (19.12.2016)

Ο Αλμπέρ Καμύ και η τρομοκρατία

«Κάθε φορά που ένας καταπιεσμένος παίρνει τα όπλα στο όνομα της δικαιοσύνης, κάνει ένα βήμα στο πεδίο της αδικίας» (Αλμπέρ Καμύ)

Adam Gopnik, Facing History

Inmaculada Cuquerella Madoz, Albert Camus et la réflexion sur le terrorisme aujourd’hui

Eve Morisi, Camus, Charlie et le terrorisme

Albert Camus, Le terrorisme d’État et la terreur irrationnelle

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Το πρόβλημα του τραμ (Philippa Foot, 1967)

Υποθέστε ότι είστε κλειδούχος των τραμ και βρίσκεστε δίπλα σε ένα κλειδί. Ξαφνικά βλέπετε πέντε ανθρώπους δεμένους πάνω στις σιδηροτροχιές και έναν συρμό να κατευθύνεται προς αυτούς. Μπορείτε να εκτρέψετε τον συρμό από την πορεία του, αλλά αντιλαμβάνεστε ότι πάνω στις ράγες της νέας διαδρομής είναι επίσης δεμένος ένας άνθρωπος.

Θα κατεβάσετε το κλειδί, ούτως ώστε να σωθούν μεν πέντε άνθρωποι, αλλά να χάσει τη ζωή του ένας;

Αυτό το «νοητικό πείραμα» αφορά πραγματικά ηθικά διλήμματα. Θα βασανίζατε κάποιον για να μαρτυρήσει τα ονόματα εκείνων που σχεδιάζουν τρομοκρατικό κτύπημα με πολλά θύματα; Θα δίνατε διαταγή να καταρριφθεί αεροπλάνο για το οποίο είστε βέβαιος ότι θα πέσει σε πυκνοκατοικημένη περιοχή; Ή το πιο πρόσφατο: θα επιτρέπατε οι προγραμματιστές να ενσωματώσουν στο λογισμικό «αυτοοδηγούμενων» («αυτόνομων», «ρομποτικών») οχημάτων εντολές «δολοφονίας» ανθρώπων;

 

15542342_217896305324111_4895396298701215530_n
Πρόβλημα του τραμ: Εκδοχή του «κλειδιού»

 

tp
Πρόβλημα του τραμ: Εκδοχή της «πεζογέφυρας»

 

Η πρώτη σαφής διατύπωση του προβλήματος έγινε από τον Frank Chapman Sharp το 1908 [ένας πατέρας έχει να επιλέξει να σώσει είτε τους πολλούς επιβάτες ενός τρένου είτε το παιδί του που παίζει αμέριμνο στις γραμμές], και ο Γερμανός Hans Welzel συνέβαλε επίσης το 1951. Το πρόβλημα του τραμ αποτελεί κεντρκό πρόβλημα της σύγχρονης ηθικής φιλοσοφίας, και πληθώρα άρθρων έχουν δημοσιευτεί από το 1967 που το διατύπωσε η σημαντική ηθική φιλόσοφος Philippa Foot—Προσωπικά, βρίσκω πολύ ενδιαφέρουσα τη σχετική δουλειά του Joshua D. Greene.

Έκτοτε έχει αναπτυχθεί μια «τραμολογία» (trolleyology) που κάνει το “Talmud look like Cliff Notes”). Υπάρχουν πολλές παραλλαγές στο βασικό πρόβλημα (μία έναντι πολλών ζωών), αλλά δύο είναι οι κυριότερες: Αυτή που προανέφερα (“κλειδί”) και  η «πεζογέφυρα» [Βρίσκεστε δίπλα σε έναν μεγαλόσωμο άνθρωπο πάνω σε μια «πεζογέφυρα». Θα τον σπρώχνατε στις γραμμές, ούτως ώστε να χάσει μεν τη ζωή του, αλλά να σταματήσει το τραμ και να γλυτώσουν τα πέντε άτομα;]

Το ενδιαφέρον είναι ότι η συντριπτική πλειονότητα των ερωτηθέντων στην μεν περίπτωση του κλειδιού απαντά ότι θα θυσίαζε το ένα άτομο, στη δε περίπτωση της πεζογέφυρας όχι. Τα ποσοστά, όμως, στην περίπτωση της πεζογέφυρας αυξάνονται αν πρόκειται για άγνωστο ή αποκρουστικό (π.χ. ναζιστής) άτομο, αν ο αριθμός των δεμένων ατόμων αυξάνεται κ.ο.κ.

Συνεπώς, υπάρχει μια περιγραφική και μια δεοντολογική διάκριση στο πρόβλημα. Το περιγραφικό πρόβλημα: γιατί σε ορισμένες περιπτώσεις εγκρίνουμε τον θάνατο του ενός, ενώ σε άλλες όχι. Το δεοντολογικό πρόβλημα: πότε και γιατί πρέπει να εγκρίνουμε μια τέτοια ενέργεια. Στην απλούστερη περίπτωση, το περιγραφικό γίνεται δεοντολογικό: η πρόταση «οι άνθρωποι θεωρούν ηθικά αποδεκτή μια ενέργεια, όταν και μόνον όταν» γίνεται «Η ενέργεια είναι ηθικά αποδεκτή, όταν και μόνον όταν…».

Εάν θέλετε να «παίξετε» μπείτε στη moral machine του ΜΙΤ <http://moralmachine.mit.edu/>

Συνδέσεις σε σχετικά ορισμένα κείμενα υπάρχουν εδώ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Συνδέσεις (16.12.2016)

Όλες οι συνδέσεις αφορούν το περιώνυμο Πρόβλημα του Τραμ.

Δύο ιστορικά κείμενα

Δεν μπόρεσα να βρω σύνδεση στα αγγλικά για τον Γερμανό Hans Welzel, ο οποίος ήδη από το 1951 πραγματεύθηκε ένα παρόμοιο πρόβλημα.

Frank Chapman Sharp, A Study of the Influence of Custom on the Moral Judgment, Bulletin of the University of Wisconsin no.236 (Madison, June 1908)

Βλ. σ. 138.

Philippa Foot, The Problem of Abortion and the Doctrine of the Double Effect (Oxford Review, Number 5, 1967)

Αυτό το άρθρο θεωρείται ότι εισάγει το Πρόβλημα του Τραμ στην ηθική φιλοσοφία.

Εκλαϊκευμένα άρθρα

Καλογραμμένα, ενημερωτικά κείμενα, ορισμένα και με κριτικές παρατηρήσεις. Είναι απολύτως κατανοητό γιατί τα «αυτόνομα οχήματα» μονοπωλούν το ενδιαφέρον.

Patrick Lin, The Ethics of Autonomous Cars

Lauren Cassani Davis, Would You Pull the Trolley Switch? Does it Matter?

Olga Khazan, Is One of the Most Popular Psychology Experiments Worthless?

Joshua D. Greene, Our driverless dilemma

Linch Zhang, Behind the Absurd Popularity of Trolley Problem Memes

Glenn C. Altschuler, Trolleyology: A history of the «trolley problem» thought experiment

Προχωρημένη μελέτη

Τα επόμενα άρθρα απαιτούν σοβαρή μελέτη.

Judith Jarvis Thomson, The Trolley Problem

Joshua D. Greene, Solving the Trolley Problem

Jean-François Bonnefon, Azim Shariff, Iyad Rahwan, The social dilemma of autonomous vehicles

Christopher Shallow, Rumen Iliev, Douglas Medin, Trolley problems in context

 

 

 

 

Συνδέσεις (12.12.2016)

Περί της τύχης

Δεν μπορεί να υπάρξει σοβαρή πραγμάτευση της αξιοκρατίας, της αριστείας, των υπέρογκων αμοιβών στελεχών, της ηθικής ευθύνης και άλλων θεμάτων, δίχως αναφορά στην τύχη.

Morgen Witzel, More luck than judgment

Καλογραμμένο κείμενο, με αρκετές πληροφορίες, το οποίο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι για να πετύχει κανείς πρέπει μεν να είναι εξοπλισμένος με δεξιότητες, αλλά χρειάζεται επιπλέον και τύχη (απαιτείται συνδρομή).

Chris Dillow,  Luck

Είναι τόσοι πολλοί και τόσο ισχυροί οι τυχαίοι παράγοντες που επηρεάζουν την οικονομική επιτυχία ενός ατόμου, ώστε οι πλούσιοι και πετυχημένοι θα έπρεπε να είναι πιο ταπεινόφρονες.

 Bob Doyle, Luck

Σύντομο, ενημερωτικό κείμενο για όποιον ενδιαφέρεται για τον ουσιώδη ρόλο της τύχης στο ζήτημα της ηθικής ευθύνης.

Robert H. Frank, Luck vs. Skill: Seeking the Secret of Your Success

Δεν υπάρχει ίσως κανένα άλλο ζήτημα που να διαχωρίζει πιο αξιόπιστα τους προοδευτικούς από τους συντηρητικούς από τη σχέση μεταξύ επιτυχίας και τύχης. Οι συντηρητικοί υποστηρίζουν ότι η επιτυχία είναι αποτέλεσμα του ταλέντου και της προσπάθειας. Απεναντίας, οι προοδευτικοί ισχυρίζονται ότι ακόμη και πολύ ταλαντούχοι και εργατικοί άνθρωποι αποτυγχάνουν σε δύσκολες εποχές όχι εξαιτίας σφαλμάτων τους.

Tim Radford, Win some, lose some

Ο Tim Radford παρουσιάζει το βιβλίο του Leonard Mlodinow, The Drunkard’s Walk: How Randomness Rules Our Lives. Σχεδόν ό,τι συμβαίνει στη ζωή εξαρτάται από σειρά ασυνείδητων στοιχημάτων: αλλαγές πορείας, τυχαίες συναντήσεις και επιπόλαιες επιλογές, ενολίγοις βαδίζουμε σαν μεθυσμένοι.

David J. Hand, The Deceptions of Luck: Nature makes chance, humans make luck

Η τύχη (luck) σχετίζεται μεν με την τύχη (chance), αλλά οι δύο έννοιες δεν ταυτίζονται. Η τύχη (chance) αναφέρεται σε ό,τι συμβαίνει έξω και πέραν από εμάς. Απεναντίας, η τύχη (luck) επισυνάπτει μιαν αξία στο αποτέλεσμα της τύχης (chance): είναι η καλοτυχία ή κακοτυχία.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Συνδέσεις (09.12.2016)

Αξιοκρατία

Αξιοκρατία, αριστεία, ισότητα ευκαιριών, κοινωνική κινητικότητα, διαγενεακή ανισότητα, ανισότητες βρίσκονται στο επίκεντρο του προβληματισμού σε όλες τις σύγχρονες κοινωνίες. Θα παρακολουθώ συστηματικά τις νεότερες απόψεις γύρω από αυτά τα σημαντικά ζητήματα.

Ορισμένες απόψεις μου περί την αξιοκρατία υπάρχουν στο άρθρο “Αξιοκρατία και Tύχη”.

Economist, Meritocracy and its discontents

Οι προχωρημένες οικονομίες εξαρτώνται όλο και περισσότερο, όχι από το φυσικό κεφάλαιο που διαθέτουν, αλλά από την ικανότητά τους να κινητοποιούν το μυαλό των πολιτών τους. Ο πόλεμος για τα ταλέντα μπορεί να προκαλέσει τρόμο σε επιχειρήσεις και χώρες, όμως μπορεί να αποτελέσει επίσης αιτία γιορτής.

Timothy Taylor, How Higher Education Perpetuates Intergenerational Inequality

Τμήμα της μυθολογίας της ανώτατης εκπαίδευσης στις ΗΠΑ είναι το ότι βασίζεται στην αξιοκρατία, σε συνδυασμό με μια πληθώρα δεύτερων επιλογών, με την έννοια ότι οι έξυπνοι και σκληρά εργαζόμενοι φοιτητές έχουν την πραγματική δυνατότητα να πετύχουν—ανεξαρτήτως του οικογενειακού τους εισοδήματος. Εντούτοις, τα δεδομένα δείχνουν ότι το οικογενειακό εισόδημα έχει να κάνει πολύ με το αν ένας σπουδαστής θα πάει καταρχάς στο πανεπιστήμιο, και ακόμη περισσότερο με το αν θα αποφοιτήσει.

Louis Menand, The Graduates

Η αξιοκρατία προκαλεί το στρες. Τα αξιοκρατικά συστήματα είναι δημοκρατικά (αφού, θεωρητικά, καθένας έχει μια θέση στην αφετηρία) και αποτελεσματικά (αφού οι πόροι δεν σπαταλώνται σε άτομα δίχως προσόντα), αλλά είναι τεράστιες μηχανές άγχους. Όσο καθαρότερα αξιοκρατικό είναι το σύστημα—πιο ανοικτό, πιο αποτελεσματικό, πιο δίκαιο—τόσο μεγαλύτερο άγχος παράγει, διότι δεν υπάρχει καταφύγιο από τον ανταγωνισμό.

Jeffrey Aaron Snyder, What SAT Critics Miss

Βιβλιοκριτική του βιβλίου της καθηγήτριας Lani Guinier που συγκεντρώνει τα πυρά της στην «τεστοκρατία», τ.έ. στην επιλογή των φοιτητών βάσει της απόδοσής τους σε τυποποιημένα τεστ.

Lani Guinier, On «The Tyranny of the Meritocracy: Democratizing Higher Education in America»

Ένα αρκετά μεγάλο απόσπασμα από το βιβλίο της Lani Guinier.

Toby Young, Is meritocracy more than being a member of the lucky sperm club?

Ο γιός του Μάικλ Γιανγκ που επινόησε τον όρο «αξιοκρατία», σχολιάζει τον ρόλο της τύχης και τη σημασία της φιλανθρωπίας, επκαλούμενος, μεταξύ άλλων, τον Γκαίτε: «Για να κατέχεις πραγματικά ό,τι κληρονομείς/πρέπει πρώτα να το κερδίσεις με την αξία σου».

Nancy Folbre, Does the one percent deserve what it gets?

Η Nancy Folbre τα βάζει με τη νεοκλασική οικονομική και ειδικότερα με τη χρήση της από τον Gregory Mankiw που υπερασπίζεται τις μεγάλες απολαβές του ανώτατου 1% και των υπεραστέρων. Η προσοδοθηρία κατάντησε ένα άλλο όνομα παρεμβολής στη μαγική αξιοκρατία της αγοράς.