Ο δεκάλογος του ορθολογικού διαλόγου

Στερεότυπα, παραπληροφόρηση, ψευδείς ειδήσεις, τερατολογίες, συνδυασμένες με έντονα πάθη καθιστούν τις πολιτικές και μη διαμάχες διαλόγους κουφών. Ιδού ορισμένες αρχές που θα μπορούσαν να βοηθήσουν, ούτως ώστε μια αντιπαράθεση να είναι ουσιαστική.

1.    Μην επιτίθεστε στο πρόσωπο που το ισχυρίζεται, αλλά στο επιχείρημά του. (Ad hominem)

Α: Ο Χ υποστηρίζει ότι η αύξηση του επιτοκίου θα αυξήσει τις τραπεζικές καταθέσεις. Β: Μα αυτός είναι κάθε βράδυ στα μπουζούκια!

Α: Ο Χ μου είπε ότι το περπάτημα κάνει καλό στην καρδιά. Β: Αυτός δεν σηκώνεται από την πολυθρόνα του!

Α: Να πιστέψω όσα είπε η Χ για τον Νεύτωνα; Τον Σεπτέμβριο μπήκε στο πανεπιστήμιο!

Α: Πώς μιλάει για προβλήματα του γάμου, αυτός είναι ομοφυλόφιλος (ανύπαντρος, κ.ο.κ.).

2.     Μη διαστρέφετε, διογκώνετε ή υπεραπλουστεύετε το επιχείρημα κάποιου, προκειμένου να το αποδυναμώσετε. (Straw Man Fallacy)

Α: Πρέπει να αυξηθούν οι δαπάνες για την παιδεία και την υγεία. Β: Πώς είναι δυνατόν να αφήνεις αθωράκιστη την πατρίδα σου περιορίζοντας τις αμυντικές δαπάνες;

A: Πρέπει να επιτραπεί η χρήση του χασισιού. Β: Σοβαρά μιλάς; Η απελευθέρωση των ναρκωτικών θα καταστρέψει την κοινωνία.

Α: Ο καπιταλισμός παρέχει κίνητρα για δουλειά και αποταμίευση. Β: Στον καπιταλισμό, οι περισσότεροι κληρονομούν τον πλούτο τους.

3.     Μη γενικεύετε βασιζόμενοι σε ένα μικρό δείγμα. (“Hasty Generalization”, Βιαστική Γενίκευση, Ανεπαρκές ή Μικρό Δείγμα)

Α: Ο πατέρας μου κάπνιζε τρία πακέτα από τα δεκαπέντε του, και πέθανε 90 χρονών.

Α: Ο Χ και η Ψ έχουν γαστρεντερίτιδα. Επιδημία είναι.

4.    Μη χρησιμοποιείτε ως επιχείρημα το συμπέρασμα στο οποίο θέλετε να καταλήξετε. (Petitio Principii, Begging the Question, Κυκλικός Συλλογισμός, Φαύλος Κύκλος) [H προς απόδειξη πρόταση περιλαμβάνεται ήδη έμμεσα ή άμεσα στις συλλογιστικές προτάσεις/υποθέσεις.]

Α: Πώς γνωρίζεις ότι τα Ευαγγέλια είναι θεόπνευστα; Β: Επειδή οι Ευαγγελιστές τα έγραψαν με την καθοδήγηση του Θεού.

Α: Η ευτυχία είναι το ύψιστο αγαθό, επειδή όλες οι άλλες αξίες είναι κατώτερές της.

Α: Η μαρξιστική θεωρία είναι σωστή, διότι, σύμφωνα με τον Μαρξ, όσοι είναι εναντίον της εκπροσωπούν τα συμφέροντα των καπιταλιστών.

«Αγαπητέ Φίλε, όποιος μελέτησε τα νομικά στο ύψιστο επίπεδό τους είναι λαμπρός δικηγόρος, επειδή ένας λαμπρός δικηγόρος μελέτησε τα νομικά στο ύψιστο επίπεδό τους» (Όσκαρ Ουάιλντ, De Profundis)

5.    Μην ισχυρίζεστε ότι, επειδή το Α συνέβη πριν από το Β, το Α είναι η αιτία του Β. (Post Hoc, Ergo Propter Hoc/False Cause, και ενίοτε γνωστή ως “η συσχέτιση δεν συνεπάγεται αιτιότητα”)

Α: Συγκρούστηκα με το αυτοκίνητο, επειδή σήμερα ευθυγραμμίστηκε ο Άρης με τον Δία.

Α: Ο αμυντικός Χ φιλάει το κεφάλι του τερματοφύλακα, επειδή την προηγούμενη φορά που το φίλησε έπιασε το πέναλτυ.

Α: Πέντε φορές που έπεσε η μετοχή Χ, έβρεχε. Γι’ αυτό αγοράζω σήμερα μετοχές Χ.

6.    Μην υποθέτετε ότι το Β ακολουθεί το Α, όταν δεν συνδέονται λογικά.  (“Non Sequitur”)

Α: Εάν δεν πάρετε αυτή τη βιταμίνη για το παιδί σας, αμελείτε την υγεία του.

Σημείωση. Το post hoc σφάλμα οφείλεται στην έλλειψη αιτιακής σχέσης, το non sequitur σφάλμα οφείλεται στην έλλειψη λογικής σχέσης.

7.     Μην περιορίζετε τον συλλογισμό σας σε δύο (ή λίγες) επιλογές, όταν υπάρχουν και άλλες. (False Dichotomy, False Dilemma, άσπρο-μαύρο σκέψη)

Α: Ή είσαι υπέρ του νέου ασφαλιστικού ή κατά των εργαζομένων.

Α: Ή είσαι με τον Χ ή εναντίον του (υπάρχουν και οι επιλογές να υποστηρίζω τον Ψ, Ω, κ.ο.κ. ή να είμαι ουδέτερος).

Α: Πρέπει να περιορίσουμε τις δαπάνες ή στην παιδεία, ή στην υγεία ή στην πρόνοια.

8.     Μην υποστηρίζετε ότι ο ισχυρισμός σας πρέπει να είναι σωστός (ή λάθος) λόγω της άγνοιάς μας. (“Ad Ignorantiam”)

Α:  Το 95% των UFO αποδείχθηκε ότι δεν έχουν σχέση με εξωγήινους. Β: Το ότι δεν μπόρεσαν να εξηγήσουν το 5% αποδεικνύει ότι υπάρχουν εξωγήινοι.

Α: Δεν υπάρχει Θεός, αφού δεν αποδείχθηκε ότι υπάρχει. Παρομοίως: Υπάρχει Θεός, αφού δεν αποδείχθηκε ότι δεν υπάρχει.

9.     Μη μεταφέρετε το βάρος της απόδειξης σε όποιον αμφισβητεί τον ισχυρισμό σας. (“Burden of Proof Reversal”)

Α: Χθες είδα ένα φάντασμα καθώς περνούσα έξω από το νεκροταφείο της πόλης. Β: Κάτι άλλο ήταν, και το πέρασες για φάντασμα. Α: Απόδειξε ότι δεν ήταν φάντασμα (το βάρος της απόδειξης φυσικά πέφτει στον Α).

Α: Ο Χ έχει Mercedes και εξοχικό, λαμόγιο είναι. Β: Επειδή έχει Mercedes και εξοχικό, είναι λαμόγιο; Α: Φυσικά, εξήγησέ μου, γιατί δεν είναι.

10.  Μην ισχυρίζεστε ότι μια πρόταση πρέπει να είναι αληθής, επειδή είναι δημοφιλής. (Bandwagon Fallacy, Argumentum ad populum)

Α: Πολλοί αγοράζουν τη μετοχή της εταιρείας Χ, άρα είναι έξυπνο να αγοράσουμε και εμείς.

Α: Αφού τον ψήφισε η πλειονότητα των μελών της ομοσπονδίας, θα είναι ικανός άνθρωπος.

Α: Πολύς κόσμος αγόρασε αυτή τη συσκευή, άρα είναι καλή.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s