Κανόνες για μια πολιτισμένη και παραγωγική κριτική

«Πόσο συγκαταβατικός υποτίθεται πως είστε, όταν κριτικάρετε κάποιον αντίπαλό σας;», ρωτάει ο Daniel Dennett στο βιβλίο του Intuition Pumps and Other Tools for Thinking (ΙΙ.3 Rapoport’s rules). Όταν το κείμενό του περιέχει καταφανείς αντιφάσεις, τα πράγματα είναι εύκολα: τις εντοπίζουμε και τον κατακεραυνώνουμε. Απεναντίας, όταν περιέχει κρυφές αντιφάσεις, χρειάζεται προσεκτική δουλειά μέχρι να έρθουν στην επιφάνεια και κατόπιν να πεταχτούν στα σκουπίδια. Η πεποίθηση, ωστόσο, ότι ο αντίπαλός μας κάπου συγχέει τα πράγματα οδηγεί συχνά σε μη συγκαταβατική αντιμετώπισή του, η οποία εντέλει αποτελεί σπατάλη χρόνου. Ο Daniel Dennett ισχυρίζεται ότι το καλύτερο αντίδοτο για την αντιπαραγωγική αυτή στάση μας είναι ένα σύνολο κανόνων που είχε διατυπώσει ο κοινωνικός ψυχολόγος και θεωρητικός της θεωρίας παιγνίων Anatol Rapoport. Να ποια είναι τα βήματα ενός πετυχημένου κριτικού σχολιασμού, όπως τα διατύπωσε ο D. Dennet.

  1. Θα πρέπει να αναδιατυπώσετε τη θέση του στόχου σας, με τέτοια σαφήνεια, παραστατικότητα και αμεροληψία ούτως ώστε ο στόχος σας να πει, “Ευχαριστώ, μακάρι να είχα σκεφθεί να το θέσω κατ’ αυτόν τον τρόπο».
  2. Θα πρέπει να απαριθμήσετε όλα τα σημεία στα οποία συμφωνείτε (ιδίως αν δεν αφορούν ζητήματα γενικής ή ευρείας συμφωνίας).
  3. Θα πρέπει να αναφέρετε οτιδήποτε μάθατε από τον στόχο σας.
  4. Μόνον τότε επιτρέπεται να διατυπώσετε έστω και μια λέξη αντίκρουσης ή κριτικής.

Το αποτέλεσμα αυτών των κανόνων θα είναι ο αντίπαλος να καταστεί πιο δεκτικός στην κριτική μας, και να βοηθήσουμε να προχωρήσει η γνώση. Γιατί; Διότι αποδείξαμε ότι έχουμε κατανοήσει τις θέσεις του, ότι συμφωνούμε με ορισμένα από όσα λέει σε σημαντικά θέματα, και ότι έχουμε πειστεί για κάποια που υποστηρίζει. Τοιουτοτρόπως, εγκαθίσταται ένας δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ μας που σίγουρα βοηθάει τη γνώση να κάνει βήματα προς τα εμπρός.

 

 

 

Advertisements

One thought on “Κανόνες για μια πολιτισμένη και παραγωγική κριτική

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s