Βίαιη σύγκρουση μεταξύ των Γάλλων οικονομολόγων

Ομολογώ ότι δεν έπιασα στα χέρια μου το βιβλίο του Pierre Cahuc, καθηγητή στην École Polytechnique, και του André Zylberberg, ομότιμου διευθυντή έρευνας στο CNRS και μέλους της Paris School of Economics, Le négationnisme économique. Et comment s’en débarrasser, που κυκλοφόρησε πριν από μια βδομάδα από τον Flammarion. Οι πληροφορίες μου προέρχονται από διάφορους ιστοτόπους, κυρίως από το εκτενές αφιέρωμα στο Les Echos.

Δεν πρόκειται να μπω στην ουσία του βιβλίου. Όταν το διαβάσω, θα γράψω για τις απόψεις που υποστηρίζει και τον σχετικό αντίλογο. Στο σημείωμα αυτό θέλω να εξηγήσω γιατί ξεσηκώθηκε τέτοιος θόρυβος στη Γαλλία, γιατί πριν κλείσει βδομάδα από την πρώτη μέρα κυκλοφορίας του πλημμύρισε το Ίντερνετ και ο έντυπος τύπος με σχόλια, άρθρα και συνεντεύξεις, και γιατί πιστεύω πως η διαμάχη που ξέσπασε δεν θα καταλαγιάσει γρήγορα.

(α) Πρόκειται για βιβλίο ανελέητης πολεμικής. Ο τίτλος του ευθέως παραπέμπει στους αρνητές του Ολοκαυτώματος (το μυαλό μου πήγε στο reductio ad hitlerum του Λέο Στράους). Ποιοι είναι εν προκειμένω οι «αρνητές των οικονομικών»; Στη Γαλλία υπάρχει από το 1950 η ένωση των Γάλλων οικονομολόγων (Association française de science économique, AFSE), στην οποία μπορεί να γίνει μέλος οποιοσδήποτε επαγγελματίας οικονομολόγος από τον ακαδημαϊκό χώρο, τις επιχειρήσεις και τη δημόσια διοίκηση. Τον Σεπτέμβριο του 2010 ιδρύθηκε—και η χρηματοπιστωτική κρίση συνέβαλλε σε αυτό—η Association française d’économie politique (AFEP) με σκοπό να «υπερασπιστεί τον πλουραλισμό στα οικονομικά», στην οποία συμμετέχουν περίπου 600 διδάκτορες των οικονομικών και κοινωνικών επιστημών. Ουσιαστικά, η AFEP θεωρεί την AFSE ως κύριο μοχλό προώθησης των mainstream οικονομικών και της «ενιαίας σκέψης». Εξ ου και ο επικρατήσας διαχωρισμός σε ορθοδόξους (AFSE) και ετεροδόξους (AFEP) οικονομολόγους.

(β) Δεν πρόκειται απλώς για μάχη στο επίπεδο των ιδεών. Στη Γαλλία, τις προσλήψεις στο πανεπιστήμιο διαχειρίζεται το Conseil national des universités (CNU), το οποίο τις έχει κατανείμει σε 77 τομείς, ένας εκ των οποίων είναι η οικονομία. Το 2014, η AFEP ζήτησε να δημιουργηθεί ένας πρόσθετος τομέας ονόματι «Θεσμοί, οικονομία, χώρος και κοινωνία» με σκοπό «να αναγνωριστεί μέσα στο πανεπιστήμιο ένας χώρος έκφρασης σε ρήξη με την κυρίαρχη οικονομική σκέψη». Η υπουργός Παιδείας, Najat Vallaud-Belkacem, και η γραμματέας για την Ανώτατη Εκπαίδευση και την Έρευνα, Geneviève Fioraso, υποσχέθηκαν επίσημα ότι αυτός ο τομέας θα δημιουργηθεί.

(γ) Μετά από αυτό, ξεσηκώθηκαν οι «ορθόδοξοι» οικονομολόγοι και οι πρόεδροι των πανεπιστημίων. Ο Jean Tirole, βραβείο Νόμπελ Οικονομίας το 2015, απηύθυνε επιστολή στην Geneviève Fioraso στην οποία επισημαίνει: «είναι απαραίτητο η ποιότητα της έρευνας να αξιολογείται στη βάση των δημοσιεύσεων», η κατάργηση αυτού του κριτηρίου είναι ο «προθάλαμος του σκοταδισμού», οι  «αυτοπροσδιοριζόμενοι ως ετερόδοξοι» πρέπει να σεβαστούν αυτή τη θεμελιώδη αρχή της επιστήμης, και η δημιουργία ενός νέου τομέα στο CNU επιδιώκει να μην υπόκεινται σε αυτό το καθεστώς. Ο πρόεδρος του τομέα της οικονομίας του CNU χαρακτήρισε μάλιστα στη Figaro τους ετεροδόξους «αριστεριστές» και «αποτυχημένους ή απογοητευμένους».

Το βιβλίο των Cahuc και Zylberberg κινείται ακριβώς στο πνεύμα της επιστολής του  Jean Tirole, αναπτύσσει τα επιχειρήματά του εκτενώς, αλλά χρησιμοποιεί τους ίδιους ή ακόμη πιο ακραίους χαρακτηρισμούς.

Η οργισμένη απάντηση ήρθε ήδη στις 07.09.2016 με ανακοίνωση της AFEP: «Σοκαρισμένη η AFEP έμαθε τον αισχρό τίτλο, και το ανάξιο της επιστημονικής μας ηθικής περιεχόμενο» του βιβλίου των δύο οικονομολόγων που ωστόσο διεκδικούν τον σεβασμό».

Κρίνοντας από τις αλληλοκατηγορίες, είναι σαφές ότι η χρόνια διαμάχη μεταξύ “ορθοδόξων” και “ετεροδόξων” έχει εξελιχθεί σε αδυσώπητο πόλεμο.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s