Γιατί ο εγκέφαλος παίρνει και ανορθολογικές αποφάσεις;

Οι οικονομολόγοι ισχυρίζονται πως αν πρέπει να διαλέξετε ανάμεσα στις σοκολάτες Α (την αγαπημένη σας) και Β, τις βαθμολογείτε—ας πούμε 10 στην Α και 6 στη Β—και επιλέγετε τη σοκολάτα με τον μεγαλύτερο βαθμό. Αυτό είναι αποτελεσματικό, όταν ο αριθμός των επιλογών είναι μικρός, όταν έχετε να διαλέξετε π.χ. μεταξύ των Α, Β και Γ. Εάν, όμως, ο αριθμός των επιλογών είναι μεγάλος (π.χ. 20), μεταξύ των οποίων και η Α, ενίοτε μπορεί να επιλέξετε μια άλλη. Αυτό έδειξε ένα πείραμα που έκανε ο νευροεπιστήμονας Paul Glimcher και οι συνεργάτες του. Πώς εξηγείται αυτή η ανορθολογική συμπεριφορά;

Μολονότι σχετικά μικρός ως προς το σώμα μας, ο εγκέφαλος καταναλώνει το 20% της ενέργειάς μας και ως εκ τούτου εντός του συγκρούονται ακρίβεια και αποτελεσματικότητα. Γενικά, το κόστος μεγαλύτερης ακρίβειας αυξάνεται ταχύτερα από το αντίστοιχο όφελος.

Οι νευροεπιστήμονες έχουν υιοθετήσει εδώ και πολλά χρόνια την υπόθεση της αποτελεσματικής κωδικοποίησης: οι νευρώνες κωδικοποιούν την πληροφορία χρησιμοποιώντας τα ελάχιστα δυνατά καρφοειδή σήματα (spikes). Αυτή η υπόθεση φαίνεται πως λειτουργεί ικανοποιητικά στο οπτικό σύστημα. Ο εγκέφαλος κωδικοποιεί τις εικόνες του εξωτερικού κόσμου, αγνοώντας την προβλέψιμη πληροφορία και εστιάζοντας στις ιδιομορφίες. Επί παραδείγματι, αν μεγάλο τμήμα ενός τοίχου είναι λευκό, είναι πιθανό και το υπόλοιπο να είναι λευκό, οπότε παραμερίζονται οι λεπτομέρειες• αλλά αν υπάρχει στον τοίχο μια μεγάλη κόκκινη κηλίδα, ο εγκέφαλος δίνει μεγαλύτερη προσοχή σε αυτή.

Ο Glimcher και οι συνεργάτες του προτείνουν η λήψη των αποφάσεων στον εγκέφαλο να αντιμετωπιστεί με παρόμοιο τρόπο. Το μοντέλο τους, γνωστό ως διχαστική κανονικοποίηση (divisive normalization), περιγράφει μια διεργασία ανακαλιμπραρίσματος: οι νευρώνες μπορούν να στέλνουν αποτελεσματικότερα μηνύματα αν κωδικοποιούν στις ακολουθίες των καρφοειδών σημάτων τις διαφορές των επιλογών, διότι υπάρχει πολύ κοινή πληροφορία στο σύνολο των επιλογών, οι επιλογές δεν είναι ούτε τυχαίες ούτε ανεξάρτητες. Συνεπώς, αυτή η κανονικοποίηση απορροφά την πλεονάζουσα πληροφορία ούτως ώστε η εξερχόμενη πληροφορία να είναι όσο το δυνατόν πιο σχετική και να σπαταλάται κατά το δυνατόν η λιγότερη ενέργεια.

Η εγκεφαλική αυτή λειτουργία γενικά οδηγεί σε σωστές αποφάσεις, αλλά μπορεί επίσης να οδηγήσει και σε εσφαλμένες όταν ο αριθμός των επιλογών είναι μεγάλος. Βάσει αυτών, ο Glimcher υποδεικνύει ότι όταν πρέπει να διαλέξουμε μεταξύ πολλών επιλογών, αντί να ψάχνουμε ποια είναι η καλύτερη, είναι καλύτερο να αρχίσουμε διαγράφοντας τη χειρότερη από το σύνολο των επιλογών, ούτως ώστε ο αριθμός των επιλογών να είναι διαχειρίσιμος.

Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο της Emily Singer στο The Atlantic, στο οποίο παρατίθενται και ορισμένες αντιρρήσεις άλλων επιστημόνων, και την εργασία των Ryan Webb, Paul W. Glimcher & Kenway Louie (απαιτεί πολύ προχωρημένες γνώσεις).

Advertisements

2 thoughts on “Γιατί ο εγκέφαλος παίρνει και ανορθολογικές αποφάσεις;

  1. η ίδια αρχή χρησιμοποιείται και στην επεξεργασία εικόνων από υπολογιστές σε βίντεο, φίλμς κλπ. δηλαδή ανανεώνονται οι διαφορές στα pixels και όχι η παραμένουσα βασική δομή …

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s