Μια βρόμικη λέξη

Ο όρος «καπιταλισμός» έχει εξοβελιστεί εδώ και χρόνια τόσο από τη ρητορική της κεντροδεξιάς (μάλλον ευνόητο) όσο και της κεντροαριστεράς (μάλλον ακατανόητο).

Υπάρχουν δικαιολογίες. Ο «καπιταλισμός» χρησιμοποιήθηκε ad nauseam από τον ΣΥΡΙΖΑ, το ΚΚΕ και ακροαριστερά γκρουπούσκουλα δεδομένου ότι αποτελεί συστατικό της αντικαπιταλιστικής τους ιδεολογίας. Επειδή, λοιπόν, χρησιμοποιείται παραπλανητικά με την έννοια ότι πρόκειται για  σύστημα που ευνοεί σχεδόν μονομερώς τους καπιταλιστές, πρέπει να εξοστρακιστεί και να υιοθετηθεί παντού το «ελεύθερη αγορά» ώστε να αποφεύγονται οι συγχύσεις. Σπανιότερα, αυτό εκλαμβάνεται και ως πολιτική ορθότητα ή/και ως εμβόλιο εναντίον παθογόνων εννοιών.

Ως είθισται, είμαστε βασιλικότεροι του βασιλέως. Η λέξη χρησιμοποιείται δίχως την παραμικρή ενοχή στις θεωρούμενες ως «σφηκοφωλιές του καπιταλισμού», όπως θα έλεγε και ένας πούρος σταλινικός: το ΔΝΤ, τη Goldman Sachs, και τη Harvard Business Review.

Ο εξοστρακισμός αυτός είναι εσφαλμένος:

(α) Οι αγορές και η ατομική ιδιοκτησία είναι πολύ πιο παλιές από τον καπιταλισμό, συνεπώς είναι αναγκαίοι αλλά όχι επαρκείς όροι για να τον ορίσουμε. Κατά τον Geoffrey Hodgson, μαρξιστές και ελευθεριακοί, παρά τις θεμελιώδεις διαφορές τους, πιστεύουν ότι οι αγορές και η ατομική ιδιοκτησία μπορούν να κατανοηθούν με ελάχιστη αναφορά στο κράτος, δηλαδή υποτιμούν τον ζωτικό και ουσιώδη ρόλο του νόμου και του κράτους. Απεναντίας, “οι αγορές λειτουργούν άριστα, όχι σε ασθενέστερα κράτη, αλλά σε ισχυρά.” (Dani Rodrik)

(β) Υπάρχουν πολλοί καπιταλισμοί, λόγου χάριν, πέντε στην ταξινόμηση του Bruno Amable: το αγγλοσαξονικό μοντέλο, το σοσιαλδημοκρατικό μοντέλο, το μοντέλο της ηπειρωτικής Ευρώπης, το Μεσογειακό μοντέλο, και το ασιατικό μοντέλο.

(γ) Εάν θέλουμε να καταλάβουμε τι έγινε τα τελευταία 200 χρόνια πρέπει να τον ορίσουμε καλύτερα.

Είναι και ηττοπαθής:

Όλα αυτά λέγονται, διότι είναι βαθιά νυχτωμένος όποιος νομίζει ότι η ιδεολογική ηγεμονία κερδίζεται με τα σχεδόν στερεότυπα πλέον «ο τάδε αριστερός, είπε, ευτυχώς δεν κερδίσαμε στον εμφύλιο» ή «ο κομμουνισμός κατέρρευσε, άρα αποδείχθηκε η ανωτερότητα του συστήματος της ελεύθερης αγοράς» —τίποτα από αυτά δεν απέτρεψαν εκατοντάδες χιλιάδες να ψηφίσουν τον ΣΥΡΙΖΑ. Χρειάζεται σοβαρή δουλειά για να κατανοηθούν, άρα να αντιμετωπιστούν, τα διογκούμενα λαϊκιστικά φαινόμενα και η έντονα αντικαπιταλιστική ρητορική τους. Ειδάλλως, το αποτέλεσμα θα είναι ένας αντιπολιτευτικός ή σκέτα πολιτικός λόγος σε πλήρη σύγχυση.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s