Η τέταρτη βιομηχανική επανάσταση ξεκίνησε

Η Adidas ανακοίνωσε προ μηνών ότι το νέο πλήρως ρομποτοποιημένο εργοστάσιο που κατασκευάζει στη Γερμανία θα περάσει σε πλήρη παραγωγή το 2017. Η ανακοίνωση της εταιρείας δεν πέρασε απαρατήρητη (βλ. The Guardian 25.05.2016, The Guardian 16.07.2016, L’Expansion 24.05.2016, Ναυτεμπορική 14.12.2015). Δικαίως, διότι αφενός πρόκειται για τεχνολογικό επίτευγμα και αφετέρου για τον προάγγελο επαναπατρισμού της παραγωγής σε προχωρημένες βιομηχανικά χώρες.

Η Adidas μετέφερε πριν από μια εικοσαετία την παραγωγή παπουτσιών από την Ευρώπη στην Ασία, όπου με ετήσια παραγωγή 300Μ ζευγαριών απασχολεί περί το ένα εκατομμύριο εργαζόμενους. Εκτός από το εργοστάσιο στη Γερμανία, σχεδιάζει μάλιστα παρόμοιες μονάδες στις ΗΠΑ, Αγγλία, Γαλλία, η δε Nike λέγεται πως έχει ανάλογο σχεδιασμό.

Η γερμανική εταιρεία επιδιώκει με το «ταχυεργοστάσιο» (speedfactory)

  • να αντιμετωπίσει μια αύξηση στη ζήτηση κατά 30Μ παπούτσια ετησίως μέχρι το 2020,
  • να συρρικνώσει σε μερικές μέρες ή/και ώρες το σημερινό απαιτούμενο χρονικό διάστημα των 18 μηνών από τον σχεδιασμό ενός προϊόντος μέχρι να βρεθεί στα ράφια,
  • να προωθήσει τη μαζική εξατομίκευση (mass customization). (Για τη μαζική εξατομίκευση έχει γράψει, μεταξύ πολλών άλλων, ο συνάδελφος στο Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής και Διοίκησης του ΔΠΘ Αλέξανδρος Τσίγκας, The Lean Enterprise, Springer, 2013)

Όσο είναι τεχνολογικά εντυπωσιακά αυτά, άλλο τόσο ζοφερές φαίνονται οι συνέπειές τους:

  • Οι προφανείς χαμένοι θα είναι οι απασχολούμενοι στα εργοστάσια της Ασίας, άνθρωποι που δουλεύουν για ένα κομμάτι ψωμί. Περίπου το 90% στην ένδυση και την υπόδηση θα χάσει τη δουλειά του. Η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας έχει προειδοποιήσει για αυτή την προοπτική (ASEAN in transformation).
  • Οι προφανείς μη κερδισμένοι θα είναι το ανθρώπινο δυναμικό χαμηλών προσόντων, άνεργοι και νεοεισερχόμενοι στην εργασία στις δυτικές κοινωνίες. Το εργοστάσιο στη Γερμανία θα απασχολεί λιγότερα από 200 άτομα. Η τάση προς την πόλωση στη δουλειά θα ενταθεί—το χάσμα ανάμεσα στα άτομα υψηλών και χαμηλών προσόντων θα διευρύνεται.

Η τέταρτη βιομηχανική επανάσταση ξεκίνησε. Το μεγάλο ζητούμενο είναι πώς οι χώρες θα διαχειριστούν τις συνέπειές της. Οι κοινωνικοί επιστήμονες παρακολουθούν μάλλον αμήχανα τις εξελίξεις. Ακούγονται ξανά τα γνωστά. Κάποιοι ισχυρίζονται ότι το φάρμακο είναι η μείωση των ωρών εργασίας ή/και των ημερών εργασίας, άλλοι ότι η ιδέα του Βασικού Εισοδήματος αρχίζει να γίνεται ρεαλιστική. Όπως σημειώνει ο Chris Dillow (On job polarization), η πόλωση στη δουλειά δεν ανήκει στις οικονομικές σπαζοκεφαλιές, «είναι βαθύ πολιτικό πρόβλημα—πρόβλημα που δεν μπορεί να λυθεί μόνο με αύξηση των πτυχιούχων. Εάν έχουμε μια σοβαρή πολιτική τάξη, τούτο το ζήτημα θα έπρεπε να βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα. Αλλά δεν έχουμε, έτσι δεν θα βρεθεί».

Από τη μαζική παραγωγή του Φορντ και τον ταιηλορισμό—μείζονες οργανωσιακές καινοτομίες χάρη στις οποίες βρήκαν δουλειά εν μια νυχτί αγρότες που ξεριζώθηκαν από τα χωράφια τους εξαιτίας της εκμηχάνισης της αγροτικής παραγωγής—μέχρι σήμερα μεσολάβησε μόλις ένας αιώνας. Τηρουμένων των αναλογιών, βρισκόμαστε απέναντι σε ίδια, αν όχι σοβαρότερα, προβλήματα.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s