Mass Flourishing

Μόλις τέλειωσα την Εισαγωγή μου στο βιβλίο Mass Flourishing του νομπελίστα οικονομολόγου Έντμουντ Φελπς που θα κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Επίκεντρο. Τα μεγαλεπήβολα έργα προκαλούν ισχυρές αντιδράσεις, και το  Mass Flourishing, που κάποιοι έφθασαν να το συγκρίνουν με τον Πλούτο των Εθνών, δεν κρύβει τις φιλοδοξίες του. Όλα αυτά θα τα σχολιάσω εν καιρώ.

Το  Mass Flourishing είναι ιδιάζον έργο. Σπανίως βλέπει κανείς σε βιβλίο οικονομικών να κατέχουν προνομιακή θέση μη οικονομικές έννοιες (συμπερίληψη, δέσμευση, αυτοπραγμάτωση, αυτοσεβασμός, αυτοέκφραση, δημιουργικότητα, ζωτικότητα, ανθρώπινη ικανοποίηση, προσωπική πρόοδος και ακμαιότητα). και μη οικονομολόγοι συγγραφείς (Αριστοτέλης, Ντέιβιντ Χιουμ, Βολταίρος, Τζων Ντιούι, Γουίλιαμ Τζέιμς, Τζων Ρωλς, Ανρύ Μπερκσόν, Αβραάμ Μάσλοου, Σαίξπηρ, Θερβάντες, Έμιλι και Σαρλότ Μπροντέ, Ουόλτ Ουίτμαν, Χέρμαν Μέλβιλ), όλα αυτά συνδυασμένα φυσικά με ποσοτική ανάλυση και άφθονες αναφορές στην οικονομική ιστορία.

Διόλου δυσεξήγητες, ωστόσο, αυτές οι αναφορές στη φιλοσοφία και τη λογοτεχνία δεδομένου του ερευνητικού ερωτήματος που θέτει και της απάντησης που κομίζει ο συγγραφέας. Ο Φελπς επιδιώκει να ερμηνεύσει το ιστορικά πρωτοφανές γεγονός της ραγδαίας οικονομικής μεγέθυνσης που παρατηρήθηκε στις ΗΠΑ και σε ευρωπαϊκές χώρες από τον 19ο αιώνα και εντεύθεν—πρωτοφανές διότι επί δεκάδες αιώνες το βιοτικό τους επίπεδο παρέμεινε πρακτικά στάσιμο. Ο δυναμισμός αυτών των κοινωνιών οφείλεται πρωτίστως στο μαζικό πνεύμα καινοτομίας που τις διαπερνά, το οποίο με τη σειρά του απέρρευσε από ριζοσπαστικές αλλαγές στις αξίες και τους θεσμούς. Συγκρινόμενη μάλιστα με τα δύο κύρια ανταγωνιστικά συστήματα, τον σοσιαλισμό και τον κορπορατισμό, η έτσι νοούμενη νεωτερική οικονομία αποδεικνύεται ανώτερη όσον αφορά τόσο την ατομική άνθηση όσο και την κοινωνική δικαιοσύνη.

Όντως, σχεδόν ταυτόχρονα με την ανάδυση της σύγχρονης καπιταλιστικής οικονομίας εμφανίζονται δύο αντίπρωροι άνεμοι, ο σοσιαλισμός και ο κορπορατισμός (συντεχνιασμός). Πολλές σελίδες κριτικής αφιερώνει ο Φελπς στον σοσιαλισμό, πρωτίστως στην ακραία εκδοχή της πλήρους κρατικοποίησης των μέσων παραγωγής και δευτερευόντως στην πιο ήπια των κρατικοποιημένων επιχειρήσεων και του γαλλικού διευθυντισμού (dirigisme). Ωστόσο, ο πραγματικός του αντίπαλος είναι ο δεσπόζων στην Ευρώπη κορπορατισμός, ο οποίος, με λιγότερο πρωτόγονο τρόπο, δεν άφησε επίσης άθικτη και την αμερικανική οικονομία. Γιατί μπαίνει στο στόχαστρό του; Διότι, δημιουργώντας μια ανταγωνιστική της αγοράς παράλληλη οικονομία, αποτελεί πρόσθετη πηγή διακινδύνευσης, άρα περαιτέρω αποθάρρυνσης της καινοτομίας.

Η κάμψη του δυναμισμού αυτών των κοινωνιών από τη δεκαετία του 1960 και μετά οφείλεται στη διάβρωσή τους από το κορπορατιστικό πνεύμα και την παραδοσιοκρατία. Εξ ου και η υπόδειξη: αν θέλουν να ανακτήσουν τον δυναμισμό τους, οι οικονομίες θα πρέπει να απωθήσουν αυτές τις συντηρητικές αντιλήψεις.


Ο Έντμουντ Φελπς (1933-) απέκτησε το PhD του από το Γέιλ το 1959. Εργάστηκε στη RAND Corporation, στην Cowles Foundation, στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια και από το 1971 είναι καθηγητής στο Κολούμπια, όπου διευθύνει το Κέντρο για τον Καπιταλισμό και την Κοινωνία. Μεταξύ άλλων, το 2006 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ των Οικονομικών Επιστημών και το 2015 με την ύψιστη τιμητική διάκριση για αλλοδαπούς, το Βραβείο Φιλίας της Κίνας (λεπτομερή βιογραφικά στοιχεία στην ιστοσελίδα <www.columbia.edu/~esp2>).

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s